Sức khoẻ tâm lý, Bệnh tim mạch, Lối sống khoẻ

Liệu stress và vấn đề tim mạch có liên quan?

Stress tâm lý có thể là một mối đe doạ đến sức khỏe tim mạch của bạn, tương tự như các yếu tố nguy cơ tim thường thấy.

Đối với những người thường xuyên bị căng thẳng, những lời nhắc nhở về việc stress sẽ làm giảm tuổi thọ, hay thậm chí là ảnh hưởng đến mạng sống của họ không còn xa lạ.

Chuyện đó có thật không? Liệu căng thẳng có thể gây đau tim hoặc dẫn đến các vấn đề khác nguy hiểm cho sức khoẻ của bạn?

Theo các nghiên cứu, câu trả lời là có. Stress thực sự có thể giết bạn. Sự gia tăng stress tâm lý có mối liên hệ với các vấn đề tim mạch, bao gồm cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, và đột quỵ.

Thật vậy, stress tâm lý có thể là một mối đe doạ đến sức khỏe tim mạch của bạn, tương tự như các yếu tố nguy cơ tim thường thấy, như:

  • béo phì
  • huyết áp cao
  • hút thuốc
  • cholesterol cao
  • không hoạt động thể chất

Bài viết này sẽ cho thấy ảnh hưởng của căng thẳng lên tim và mối liên hệ giữa nó với bệnh nhồi máu cơ tim.

Stress gây ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?

Stress không phải lúc nào cũng gây hại.

Mặt khác, áp lực tâm lý trong thời gian ngắn có thể giúp bạn có động lực để hoàn thành các kế hoạch cũng như deadline. Nó giúp bạn phát biểu trước đám đông tốt hơn và đưa ra quyết định trong tích tắc, chẳng hạn như trong các tình huống đe dọa tính mạng.

Bạn vẫn có thể cảm thấy căng thẳng trong những khoảnh khắc hạnh phúc, như khi kết hôn, khi có một ngôi nhà mới hoặc khi gặp gỡ những người bạn mới.

Bạn vẫn có thể cảm thấy stress trong những khoảnh khắc hạnh phúc, như khi kết hôn, khi có một ngôi nhà mới hoặc khi gặp gỡ những người bạn mới.

Nhưng khi bạn bị lo lắng quá mức – trong cả những vấn đề giản đơn thường ngày – stress sẽ đe doạ đến sức khỏe tổng quát và sức khỏe tim mạch của bạn.

Stress lâu dài (hay còn gọi là stress mãn tính) có thể là hậu quả của việc lo lắng liên tục về công việc, mối quan hệ, tình trạng sức khỏe hoặc hoàn cảnh kinh tế của bản thân. Triệu chứng bao gồm:

  • cáu gắt
  • trầm cảm
  • lo âu
  • suy diễn
  • đau khổ

Không phải nguyên nhân nào cũng như nhau, cũng như không phải ai cũng cảm thấy giống nhau khi bị căng thẳng.

Stress mãn tính có thể gây các triệu chứng như:

  • căng cơ
  • thiếu năng lượng
  • mất ngủ
  • đau đầu
  • kích ứng dạ dày

Stress mãn tính cũng có thể khiến bạn không kiểm soát được cảm xúc hoặc hành động của mình. Tâm trạng bạn cũng thay đổi thất thường hơn.

Nó kích hoạt trung tâm sợ hãi trong não, đưa bạn vào vào phản ứng chiến-hay-chạy (fight-or-flight mode), ngay cả trong các tình huống hàng ngày như khi bạn làm việc hoặc lái xe. Cơ thể sẽ tiết ra một lượng lớn cortisol – hormone gây căng thẳng như một cách phản ứng lại.

Theo thời gian, sự gia tăng của hormone căng thẳng có thể dẫn đến một loạt các triệu chứng không mong muốn, chẳng hạn như:

  • huyết áp cao
  • viêm trầm trọng hơn
  • giảm lượng máu đến tim
  • tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ

Liệu stress có làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim?

Stress ảnh hưởng đến nhiều bộ phận trong cơ thể, đặc biệt là tim và hệ tim mạch.

Một nghiên cứu năm 2021 đã dựa trên kết quả từ hơn 900 bệnh nhân mắc bệnh tim nền đang được điều trị ổn định. Các nhà nghiên cứu muốn xem thử phản ứng của tim và tuần hoàn máu trước căng thẳng về cả thể chất và tinh thần. Lưu lượng máu đến tim giảm có thể gây ra nhồi máu cơ tim và các biến chứng tim mạch khác.

Những ứng cử viên tham gia nghiên cứu phải trải qua các bài kiểm tra stress tinh thần và thể chất đã được chuẩn hoá. Các nhà nghiên cứu sẽ xem xét tác động của các bài kiểm tra này đến lưu lượng máu đến tim của các ứng cử viên.

Stress ảnh hưởng đến nhiều bộ phận trong cơ thể, đặc biệt là tim và hệ tim mạch.

Phân tích cho thấy căng thẳng về tinh thần có ảnh hưởng lớn hơn đến lượng máu đến tim của các ứng cử viên trong một hoặc cả hai bài kiểm tra. Những người phải chịu áp lực về tinh thần sẽ có nguy cơ đau tim hoặc mắc bệnh lý về tim mạch cao hơn trong nhiều năm sau đó.

Nói cách khác, stress gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tim mạch và nó cũng làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ trong nhiều năm.

Một phân tích đã chứng minh nhận định của một nghiên cứu trên 24.000 bệnh nhân ở 52 quốc gia rằng những người chịu áp lực tâm lý cao độ trong năm trước khi nghiên cứu diễn ra có nguy cơ bị đau tim cao gấp đôi trong vòng 5 năm tới.

Tác động của não đến trái tim

Mặt khác, một nghiên cứu chỉ ra rằng “hạch hạnh nhân” – một vùng của não có liên hệ đến phản ứng căng thẳng. Hạch hạnh nhân còn được gọi là “trung tâm sợ hãi” của não.

Khi ta thấy căng thẳng hoặc lo lắng, hạch hạnh nhân sẽ tiết một lượng lớn hormone căng thẳng vào máu để kích hoạt phản ứng chiến hay chạy. Nó cũng làm giảm lưu lượng máu đến tim, khiến tim thiếu đi lượng oxy và chất dinh dưỡng cần thiết.

Mặt khác, một nghiên cứu chỉ ra rằng “hạch hạnh nhân” - một vùng của não có liên hệ đến phản ứng căng thẳng. Hạch hạnh nhân còn được gọi là "trung tâm sợ hãi" của não.

Trong tình huống đe dọa tính mạng, việc này rất cần thiết. Nó giúp bạn chống lại mối nguy để cứu chính mình. Tuy nhiên, trong cuộc sống thường ngày, việc bạn stress khi sếp hoặc đồng nghiệp làm phiền lại gây hại nhiều hơn.

Dần dần, lượng hormone cao liên tục sẽ gây tăng huyết áp. Nó cũng có thể dẫn đến:

  • viêm động mạch
  • tăng lượng chất béo trong cơ thể
  • tăng kháng insulin

Những hệ quả trên có thể thúc đẩy sự tích tụ mảng bám và gây các bệnh liên quan động mạch làm tăng nguy cơ đau tim hoặc đột quỵ.

Một đánh giá năm 2020 cho thấy mối đe doạ do áp lực căng thẳng gây ra cũng cao như các yếu tố nguy cơ phổ biến khác như:

  • thừa cân hoặc béo phì
  • chế độ ăn thiếu cân bằng
  • ít tập thể dục

Trước đó, các bác sĩ nghĩ rằng bệnh nhân chỉ cần duy trì một cân nặng vừa phải và có chế độ ăn uống cân bằng là đủ để giảm nguy cơ đau tim và đột quỵ. Tuy nhiên, nghiên cứu mới nhất chỉ ra rằng việc giảm mức độ stress cũng đóng một vai trò quan trọng.

Ta nên làm gì để kiểm soát căng thẳng một cách lành mạnh?

Stress tâm lý mãn tính làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ. Dù vậy, duy trì một sức khỏe tinh thần tích cực có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh này.

Không có một phương pháp kiểm soát stress nào phù hợp với tất cả mọi người. Quá trình tìm ra phương pháp giảm stress phù hợp nhất với mình và đảo ngược các tác động của stress lên cơ thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng.

Bạn có thể cân nhắc thử các cách sau để kiểm soát căng thẳng tốt hơn:

  • Vận động nhiều hơn: Tập thể dục thường xuyên sẽ giúp giảm huyết áp, kiểm soát cân nặng và hạn chế nguy cơ nhồi máu cơ tim, và kiểm soát stress tâm lý. Bạn không cần phải tập thể dục quá nhiều để thấy hiệu quả. Hãy bắt đầu từ 15 đến 20 phút đi bộ mỗi ngày và tăng dần tốc độ cũng như thời gian tập sao cho phù hợp với mình.
  • Tập trung cho giấc ngủ: Giấc ngủ và stress có mối quan hệ mật thiết với nhau. Thường thì những người gặp phải stress mãn tính thường không ngủ đủ giấc. Thiếu ngủ có thể làm trầm trọng thêm stress và triệu chứng của nó, chẳng hạn như cáu kỉnh và thay đổi tâm trạng. Ta có thể bắt đầu bằng cách sắp xếp một phòng ngủ phù hợp. Căn phòng nên tối, mát mẻ, không có ánh sáng bên ngoài hoặc có tiếng ồn. Hơn nữa, ta nên tránh làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ. Ví dụ, hạn chế tập thể dục muộn hoặc ăn quá gần giờ đi ngủ. Bạn nên cố gắng ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày. Bạn có thể chợp mắt trong ngày nếu thấy mệt, nhưng đừng quá trễ.
  • Giữ các quan hệ xã hội: Gặp bạn bè hoặc đi ăn với gia đình không đơn thuần là cách để ta cập nhật tin tức hay mở tiệc sinh nhật. Chúng thực sự có thể giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm mức độ stress của bạn.
  • Chánh niệm: Thiền, tập thở có kiểm soát và các bài tập thể dục nhẹ nhàng như yoga, thái cực quyền, tai chi có tác dụng kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm của cơ thể. Việc kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm sẽ giúp giảm căng thẳng.
  • Tự đánh lạc hướng mình: Có sở thích hay thói vui mới đương nhiên sẽ không khiến stress biến mất, nhưng nó sẽ đánh lạc hướng bạn khỏi các suy nghĩ tiêu cực cũng như âu lo. Khi bạn không bị stress bủa vây, cơ thể và não bộ sẽ có cơ hội nghỉ ngơi. Dần dần, trong đầu bạn sẽ có nhiều không gian hơn cho các thú vui này và hết chỗ cho stress.

Ta còn có thể làm gì để cải thiện sức khoẻ của trái tim?

Giảm căng thẳng không phải là biện pháp duy nhất để tăng cường sức khỏe của tim và giảm nguy cơ đau tim. Bạn có thể thực hiện các biện pháp khác để tăng cường sức khỏe tim mạch và sức khỏe tổng thể của mình. Các bước này bao gồm:

  • Tập thể dục: Việc quan trọng thì nhắc hai lần. Tập thể dục làm giảm lượng hormone cortisol. Nó cũng giúp giải phóng endorphins – hormone giảm căng thẳng, tăng cường sức khỏe tim mạch và tăng lưu thông máu khắp cơ thể. (stress thì ngược lại, làm giảm lượng máu đến tim).
  • Chợp mắt: Một giấc ngủ lành mạnh đóng vai trò rất quan trọng trong việc giảm stress và chống lại tác động tiêu cực của căng thẳng. Bên cạnh đó, một giấc ngủ ngắn cũng có thể tăng cường sức khỏe tim mạch. Khi bạn ngủ trưa, mức cortisol sẽ hạ xuống. Điều đó sẽ giúp giảm một phần áp lực mà bạn đang gặp phải.
  • Ăn ngon hơn: Một chế độ ăn cân bằng, tốt cho tim mạch bao gồm trái cây và rau quả, protein (như cá, thịt gia cầm, các loại hạt và các loại đậu) và ngũ cốc nguyên cám. Những thực phẩm giàu chất dinh dưỡng này có thể cải thiện mức cholesterol và giúp bạn kiểm soát cân nặng và lượng đường trong máu.
  • Tiêm phòng: Các bệnh như COVID-19 sẽ khiến những người bị bệnh tim hay các vấn đề sức khỏe tim mạch có nguy cơ bị biến chứng và tử vong cao hơn. Tiêm vắc-xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và nếu bạn lỡ dương tính thì vắc xin cũng có thể giúp giảm khả năng gặp phải biến chứng nghiêm trọng.
  • Thử dùng thuốc: Nếu bạn vẫn thấy quá stress, thử trò chuyện với bác sĩ. Một số loại thuốc kê theo toa có thể giúp giảm tác động của stress lên cơ thể và tim. Một số loại thuốc cũng có thể làm giảm nguy cơ mắc các biến cố tim mạch, bao gồm cả đau tim.

Kết luận

Stress có vô vàn chức năng. Nó giúp bạn hoàn thành công việc, nhưng nó cũng có thể gây hại cho cơ thể bạn, đặc biệt là cho tim.

Nghiên cứu cho thấy stress mãn tính có thể dẫn đến viêm động mạch, tích tụ mảng bám, và làm xuất hiện thêm các yếu tố nguy cơ khác của bệnh tim mạch và nhồi máu cơ tim.

Thực tế thì, stress cũng nguy hiểm không kém tiểu đường và nồng độ cholesterol cao.

Giảm stress không dễ dàng như việc tắt một công tắc. Nó đòi hỏi bạn phải cố gắng và kiên trì. Ta cần biết rằng, việc đảo ngược ảnh hưởng của stress lên cơ thể và tim có vai trò rất quan trọng đối với sức khoẻ của mỗi chúng ta.

Lưu ý:
Những nội dung đăng tải trên Watsup đều mang mục đích hỗ trợ độc giả. Vui lòng xem kỹ ngày của lần nội dung cập nhật gần nhất (nếu có) đồng thời không dùng những thông tin này để thay thế cho lời khuyên từ bác sĩ hoặc chuyên gia y tế của bạn.  

Related Posts